เดือนสิงหาคม 2026 นิตยสารอุตสาหกรรมรถยนต์เยอรมัน Automobilwoche ได้เผยแพร่รายงานสืบสวนชิ้นหนึ่ง ซึ่งเปิดโปงรอยร้าวที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังการขยายตัวอย่างรวดเร็วของผู้ผลิตรถยนต์จีนในยุโรป
รายงานระบุว่า ผู้จำหน่ายรถยนต์ในเยอรมนีหลายรายได้ร้องเรียนต่อสื่อว่า บริษัท XPeng และ BYD ใช้เวลาชำระเงินนานกว่าครึ่งปี โดยหนี้ค้างชำระต่อหนึ่งสาขามักอยู่ในระดับหลักแสนยูโร
ผู้จำหน่าย XPeng รายหนึ่งกล่าวตรงๆ ว่า “ความรับผิดชอบด้านการชำระเงินของ XPeng แย่ระดับใต้ดินเลย (unterirdisch) บางครั้งเราต้องรอนานกว่าครึ่งปีถึงจะได้รับเงินตามสัญญา เช่น เงินอุดหนุนเช่าซื้อหรือโบนัสรายไตรมาส”
นี่ไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นครั้งคราว ในฐานะผู้แทนผู้ผลิตรถยนต์จีนที่ขยายตัวสู่ต่างประเทศ BYD ก็ไม่รอดพ้นเช่นกัน Andreas Knipp ประธานสมาคมพันธมิตรผู้จำหน่าย BYD (BYD-Partnerverband) เปิดเผยว่า “ระเบียบการชำระเงินของ BYD ไม่สามารถเปรียบเทียบกับสิ่งที่ผู้จำหน่ายเคยชินจากแบรนด์อื่นได้เลย หนี้ค้างชำระต่อสาขาในระดับหลักแสนยูโรเป็นเรื่องปกติ”
แบรนด์จีนอย่าง MG ก็ตกอยู่ในกระแส “ร้องเรียน” เช่นเดียวกัน ผู้จำหน่ายในต่างประเทศหลายรายระบุว่า การรอเงินคืนหลายเดือนเป็นเรื่องที่ยอมรับไม่ได้ ผู้จำหน่ายบางรายพูดตรงๆ ว่า “เบื่อบริษัทจีนแล้ว” และกำลังมองหาแบรนด์อื่นมาร่วมงานด้วย
Thomas Peckruhn รองประธานสมาคมผู้จำหน่ายรถยนต์เยอรมัน (ZDK) ให้ข้อมูลแก่ Huxiu ว่า “ข้อมูลแสดงว่า เดือนกรกฎาคม 2026 ยานพาหนะที่จดทะเบียนใหม่ของแบรนด์จีนในเยอรมนีรวม 14,563 คัน เพิ่มขึ้น 190% เทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน BYD พุ่ง 365.4% XPeng พุ่ง 371.1% แม้ขายดีแค่ไหน ความกระตือรือร้นของผู้จำหน่ายที่มีต่อแบรนด์จีนก็ลดลงแล้ว”
ด้านหนึ่งคือยอดขายที่รายงานข่าวดีต่อเนื่อง อีกด้านคือรอยร้าวในตัวแทนทางจำหน่ายที่ขยายตัวเรื่อยๆ
สิ่งที่น่าสืบค้นอย่างแท้จริงเบื้องหลังเรื่องนี้ อาจไม่ใช่การตัดสิน “ศีลธรรม” อย่างกว้างๆ แต่เป็นคำถามที่พื้นฐานและสำคัญกว่านั้น นั่นคือ เงินที่ผู้จำหน่ายรอคอยอยู่นานกว่าครึ่งปีนั้นคือเงินประเภทใด? และทำไมเงินเหล่านี้จึงถูกค้างชำระอย่างเป็นระบบ?
ต้องทำความเข้าใจธรรมชาติของหนี้ค้างชำระก่อน จึงจะตัดสินได้ว่านี่คือการสูญเสียการควบคุมการบริหารระหว่างการขยายตัวอย่างรวดเร็ว หรือเป็นการฉ้อฉลช่องทางจำหน่ายที่ได้รับอนุญาต
ค้างชำระเงินประเภทใดกันแน่?
เพื่อเข้าใจแก่นแท้ของข้อพิพาทนี้ ต้องทำความชัดเจนว่าผู้จำหน่ายรอเงินอะไรอยู่
จากข้อมูล เงินที่ผู้ผลิตรถยนต์จีนถูกกล่าวหาว่าชำระล่าช้า ประกอบด้วย 3 ประเภทหลัก:
- เงินอุดหนุนเช่าซื้อ: เงินอุดหนุนที่ผู้ผลิตมอบให้แก่ผู้จำหน่ายเพื่อส่งเสริมการขายผ่านสินเชื่อเช่าซื้อ
- โบนัสรายไตรมาส: เงินคืนที่ผู้จำหน่ายมีสิทธิได้รับเมื่อทำเป้าหมายการขายรายไตรมาสครบถ้วน
- ค่าซ่อมรับประกัน: ค่าใช้จ่ายที่ผู้จำหน่ายเรียกเก็บคืนจากผู้ผลิตหลังจากซ่อมแซมรถยนต์ในช่วงรับประกัน
ลักษณะร่วมของเงินเหล่านี้คือ: ไม่ใช่ค่ารถ แต่เป็น “เงินคืน” ที่ผู้ผลิตต้องจ่ายให้ผู้จำหน่าย ค่ารถมักชำระกันเรียบร้อยตั้งแต่ตอนส่งมอบรถแล้ว สิ่งที่ถูกหน่วงเวลาจริงๆ คือเงินที่ผู้จำหน่าย “หาได้แล้ว” แต่ยังไม่เข้าบัญชี
การตอบโต้ของผู้ผลิตรถยนต์จีน
เมื่อเผชิญข้อกล่าวหา ผู้ผลิตรถยนต์จีนทุกรายตอบกลับอย่างเป็นเสียงเดียวักัน: เป็นเพราะเติบโตเร็วเกินไป
XPeng ออกแถลงการณ์ยืนยันว่ามีความล่าช้าจริง แต่ปฏิเสธว่ามีเจตนาผัดวันประกันพรุ่ง บริษัทระบุว่า เนื่องจากจำนวนรถจดทะเบียนในตลาดเยอรมันเพิ่มขึ้นอย่างมาก ปริมาณงานธุรการจึงเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล ส่งผลให้เวลาดำเนินการยืดยาวขึ้น และได้เพิ่มพนักงานชั่วคราวที่ศูนย์จำหน่ายในมิวนิกแล้ว
Lars Bialkowski หัวหน้าฝ่ายเยอรมนีของ BYD เน้นย้ำว่า การขยายระบบกระบวนการทางการเงินและธุรการเป็น “ความสำคัญสูงสุด” และบริษัทกำลังสื่อสารกับสมาคมผู้จำหน่ายอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม BYD ไม่ได้ยืนยันถึงการล่าช้าในการชำระเงินโดยเฉพาะ
ขณะเดียวกัน มีรายงานระบุว่า ขั้นตอนการอนุมัติภายในของ BYD ซับซ้อนมาก แม้แต่ใบแจ้งหนี้เพียงไม่กี่พันยูโร ก็อาจต้องมีการลงนามถึง 9 ขั้นตอน
โรคร้ายรักษายาก
แต่สื่อต่างประเทศและผู้จำหน่ายก็ไม่ยอมรับคำอธิบายเหล่านี้
ในมุมมองของผู้จำหน่าย ข้ออ้าง “เติบโตเร็วเกินไป” ดูเหมือนเป็นการเลี่ยงประเด็นหลัก บุคคลที่รับผิดชอบฝ่ายขายในตลาดเยอรมันกล่าวกับ Huxiu อย่างตรงไปตรงมาว่า “บริษัทจีนแค่ผลักดันรถเข้าตลาดอย่างเดียว แล้วก็เอาหัวมุดทรายหลบปัญหา มันไม่ได้ผลหรอก”
สื่อต่างประเทศตั้งคำถามอย่างคมชัดยิ่งกว่านั้น สื่อเบลเยียม Business AM ชี้ว่า นี่ไม่ใช่แค่ปัญหาองค์กร แต่อาจเป็น กลยุทธ์ทางการเงินที่ตั้งใจทำ โดยให้ผู้จำหน่ายเป็นฝ่ายรับภาระทุน เพื่อเข้าครองตลาดด้วยต้นทุนที่ต่ำกว่า
สื่อเนเธอร์แลนด์ Headliner เปิดเผยข้อมูลเพิ่มเติมว่า หน่วยงานกำกับดูแลของจีนเคยวิจารณ์ BYD ว่าอาจตั้งใจใช้รอบการชำระเงินที่ยาวนานมาก (บางครั้งนานถึง 275 วัน) วิธีการนี้ไม่ปรากฏเป็นหนี้สินในงบดุล แต่ในทางปฏิบัติกลับทำหน้าที่เสมือน สินเชื่อไม่มีดอกเบี้ย ได้
